Informatie over het Kgalagadi Transfrontier Park in Zuid-Afrika

Voor velen is het Kgalagadi Transnationaal Park de favoriete plek voor een unieke tocht door de wildernis. Ook al is het hier droog en heet, het landschap is werkelijk spectaculair; iedere bezoeker vindt er wel iets van zijn of haar gading. De vlucht van een adelaar tegen de achtergrond van een roodpaarse zonsondergang, een familie stokstaartjes die vanuit hun hol het landschap in de gaten houden, of misschien een door stofwolken omgeven antilope die met sierlijke sprongen over het land snelt? Het kan ook simpelweg gaan om een gevoel van een zijn met die prachtige oernatuur; een plek waar je even helemaal bij kunt komen.

De groene Kalahariwoestijn strekt zich noordwaarts uit vanaf de Oranjerivier in Zuid-Afrika tot het oosten van Namibië, Botswana, het westen van Zimbabwe, Angola, Zambia en de Democratische Republiek van Kongo; en vervolgens nog verder over de evenaar. Het gebied bestrijkt maar liefst 1,63 miljoen vierkante kilometer; het is een gigantisch grote zandbak, de grootste ter wereld! In hun boek “De Kalahari; Overleven in de Wildernis van het Dorstland” schreven Michael Knight en Peter Joyce dat “het vaak een woestijn wordt genoemd vanwege de zanderige poreuze aarde, de gloeiend hete zomers, het uitgestrekte en voornamelijk vlakke landschap, de korte en onvoorspelbare regenbuien en een vrijwel totaal gebrek aan oppervlaktewater. Toch zijn er maar weinig plekken die deze populaire opvattingen rechtvaardigen, en een beter passende omschrijving is wildernis, dorstland of de nogal technische benaming semi-aride regio.”

In het zuidwesten van de Kalahari ligt een gebied dat nog het meest op een woestijn lijkt. Tot halverwege de 19e eeuw was dit een populair jachtgebied, maar grote aantallen jagers hebben de kuddes zó uitgedund dat het al snel noodzakelijk werd om een reservaat aan te leggen. In de jaren dertig van de 20e eeuw werd het Zuid-Afrikaanse gebied tussen de Nossob- en Auobrivier uitgeroepen tot het Kalahari Gemsbok Nationale Park en naar het oosten - in het tegenwoordige Botswana - werd een uitgestrekt gebied afgeschermd als het Gemsbok Nationale Park. Ook al liep de grens tussen de twee landen langs de Nossobrivier, toch werd hier geen omheining aangebracht om optimale bewegingsvrijheid van de wilde dieren te garanderen; een van de belangrijkste kenmerken van effectief natuurbehoud in een reservaat. De twee parken hadden altijd al nauw samengewerkt, maar als gevolg van politieke ontwikkelingen werd in 2000 één enkel reservaat gesticht, het Kgalagadi Transnationaal Park. Het behoort tot de grootste natuurreservaten ter wereld en heeft een voorbeeldfunctie voor alle wildparken in de rest van de wereld.


De bomen en hun bewoners

Dit is het lege, verlaten land van eindeloze door de wind geteisterde rode duinenrijen en wolkenloze, metaalblauwe luchten. De zon heeft de graslanden roodbruin geblakerd en je vindt er lichtgrijze, glinsterende rivierbeddingen en gebleekte, mineraalrijke “koffierotsen”; het is hier altijd droog. Het vruchtbare Kalaharizand wordt opgefrist door kleine stukjes gras, diverse struikgewassen en bomen die in en langs de rivierbeddingen staan verspreid. De takken van de herdersboom reiken tot op de grond en bieden een welkome schaduw. Dit is de meest voorkomende en misschien wel belangrijkste boomsoort in dit gebied. Toch is het de kameeldoorn die bekend staat als de koning der bomen. Hier vind je de enorme, uit stro opgebouwde nesten van de sociale wevervogels, die deze nesten gezamenlijk gebruiken. Deze slaapplaatsen met een lengte van wel 7 meter wegen honderden kilo’s. Ze bieden beurtelings een hechte basis voor de nesten van krijgshaftige arenden en gigantische adelaarsuilen; ook verschaffen ze accommodatie aan de dwergvalken en baardvogels die deel uitmaken van de 200 rondtrekkende en 78 honkvaste vogelsoorten die in dit park voorkomen.

Onder de dieren die de schaduw van deze magnifieke bomen opzoeken vind je de beroemde zwartmanige leeuwen van Kalahari, cheeta’s, luipaarden, wilde katten, gele mongoesten, vleermuisvossen, reptielen, roofinsecten en spinachtigen. Maar het meest tot de verbeelding sprekende dier is de trotse gemsbok. Knight en Joyce schreven: “De legende van de eenhoorn werd naar verluidt geboren uit de oryx van Arabië, die in het Afrika van beneden de Sahara ook wel bekend staat als de gemsbok.” En inderdaad lijkt deze antilope en profil op het paard dat we kennen uit fabels, met de befaamde, trots omhoogstekende hoorn. Net als de eenhoorn ziet de gemsbok er met zijn statige voorkomen prachtig uit; compleet met de opvallende zwart-, grijs- en witgevlekte vacht en slanke, kromgebogen hoorns die maar liefst 100 cm lang kunnen worden. Gemsbokken zijn met hun scherpe en puntige hoorns gevaarlijke tegen-standers; het is bekend dat ze hiermee zelfs een leeuw kunnen doorboren en zich hyena’s op rooftocht van het lijf kunnen houden.

Vanwege de schaarse vegetatie en de concentratie van dieren in de droge rivierbeddingen van de Auob en Nossob Rivieren, biedt Kgalagadi goed zicht op zoogdieren.Het is vooral bekend om roofdieren te bekijken en voor de seizoensgebonden beweging van grote herbivoren zoals blauwe wildebeest, springbok, eland en rode hartebeest.

Grond Eekhoorn en Suricate (Meerkat) zijn twee meer prominente soorten van het park. Das van de honing (Ratel), Pangolin (Scaly Miereneter) en Bat-eared Fox zijn een aantal van de park specials om naar te zoeken. Maar het zijn de roofdieren die het park grootste attractie maken. Uitstekende kansen op het zien van cheetah, luipaard, bruine en gevlekte hyena en de definitieve zwarte manen leeuw.

Een verscheidenheid aan roofvogels kan worden gezien, de meest voorkomende zijn Tawny en Blackbreasted Snake Eagle, Bateleur, Whitebacked en Lappetfaced Gier, evenals kleinere soorten, zoals bleke zanghavik, Gabar Havik, Pygmy Falcon en Greater Kestrel.

De Nossob Riverbed is beoordeeld als een van de beste plaatsen in Zuid-Afrika om roofvogels te bekijken, vooral tijdens de zomermaanden, wanneer grote aantallen trekvogels adelaars, vliegers en valken bewegen door het park.


Reis en verblijf

Bezoekers kunnen met het vliegtuig of de auto naar Upington op de Noordkaap reizen. Daarna volg je de R360 naar de ingang van het park in Twee Rivieren, waar zich ook een landingsgedeelte bevindt voor kleine vliegtuigen evenals een autoverhuurbedrijf. Het Kgalagadi Transnationaal Park biedt een veilige gelegenheid om het gevaarlijke land te verkennen zonder de volledige uitrusting van een uitgebreide safari. In het Zuid-Afrikaanse gebied liggen drie rust- en drie wilderniskampen, die met elkaar zijn verbonden door goed onderhouden safaripaden, die je langs de droge oevers van de Auob- en Nossobrivier voeren. Langs de paden vind je ook gunstig gelegen plekken voor een heerlijke picknick. In Union’s End, bij de grens van Namibië, ligt de ultieme picknickgelegenheid; hier krijg je het gevoel op het meest afgelegen plekje op aarde te zijn beland! In Botswana zijn geen toeristische voorzieningen, en dit gedeelte is alleen toegankelijk voor jeeps met vierwielaandrijving.