header-geschiedenis-van-zuid-afrika-1920x500-1

Geschiedenis van Zuid-Afrika

Informatie over de Zuid-Afrikaanse historie

Mister Goodlife was here

Mister Goodlife was here !

Jos van Krimpen

"Zuid-Afrika, het land waar de mensheid notabene haar oorsprong vond (zie de Cradle of Humankind), kende de afgelopen eeuwen vele oorlogen, opstanden en bezetters. Vanaf de komst van de eerste zeevaarders tot de afschaffing van de apartheid in de jaren ’90, rustig was het nooit. Zwart, wit, coloured, boer of niet-boer, kolonisten tegenover de inheemse volken, verdeeldheid en politieke tegenstellingen zijn er door de jaren heen altijd geweest. Met de komst van Nelson Mandela als president keerde de rust enigszins terug, maar ook in de 21ste eeuw is er 'never a dull moment' in Zuid-Afrika, The Rainbow Nation. Hieronder alle informatie over de roerige geschiedenis van dit prachtige en bijzondere land in 3 vormen: 7 korte video's, een tijdlijn met jaartallen en een uitgebreidere beschrijving van Zuid-Afrika's historie."

De geschiedenis van Zuid-Afrika in 7 korte video's

Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #1
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #1
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #2
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #2
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #3
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #3
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #4
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #4
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #5
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #5
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #6
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #6
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #7
Een razendsnelle geschiedenis van Zuid-Afrika #7

De geschiedenis van Zuid-Afrika in een tijdlijn

1487: De allereerste Europeaan – de Portugees Bartolomeus Dias, zet voet aan het Kaapse land. Hij bereikt het zuidelijkste punt van Afrika en betitelt het punt de 'stormkaap' (verwijzend naar de hevige stormen onderweg). Een Portugese koning verandert de naam in Kaap de Goede Hoop.  


1652: De Kaap de Goede Hoop wordt gebruikt als verversingspost voor reizigers onderweg naar Indië. Hierdoor kunnen ze onderweg vers water, vlees, wijn, groente en fruit inslaan en bijkomen van de lange reis tot dusver. Dit alles gebeurt onder leiding van voorman Jan van Riebeeck van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie). In tegenstelling tot de opdracht vanuit Nederland, begint de VOC handel te drijven met de oorspronkelijke bewoners van het gebied; de Khoikhoi.


1670: De post aan de Kaap de Goede Hoop breidt zich uit. Het begin van de Kaapkolonie. Na een drietal oorlogen met de Khoikhoi en de San, worden zij uiteindelijk door de VOC verdreven. Vervolgens worden uit Indonesië, Madagascar en India mensen naar Zuid-Afrika gebracht om in de kolonie te werken. Het is het begin van de slavernij in Zuid-Afrika.


1795: De VOC is bankroet. Groot-Brittannië maakt gebruik van deze situatie en komt naar Zuid-Afrika. Na enkele veldslagen nemen de Britten de kolonie over van de VOC, om deze acht jaar later weer te verliezen aan de Nederlanders.


1806: Na de slag van Blaauwberg annexeren de Britten Zuid-Afrika.


1833: De Britten schaffen de slavernij af. Hier zijn vele (voornamelijk Nederlandse) boeren niet blij mee en er ontstaan problemen over vergoeding. De boeren trekken het binnenland in om republieken te richten en krijgen de bijnaam de 'Voortrekkers'.


1836-1838: De Grote Trek (de verhuizing van de Voortrekkers) vindt plaats. De Voortrekkers worden in de provincie Natal verjaagd door de Zoeloes, maar winnen uiteindelijk de strijd in de veldslag bij Bloedrivier in 1838. Vele duizenden Boeren trekken het binnenland van Zuid-Afrika in om hun eigen republiek te stichten - zo ver mogelijk weg van de Britten. 


1854: De eerste Boerenrepubliek 'Oranje Vrije Staat' wordt uitgeroepen. Twee jaar later volgt in het noordoosten van het land de Zuid-Afrikaanse Boerenrepubliek Transvaal.


1867: In Kimberley wordt de eerste diamant gevonden. Dit wekt de interesse van de Britten om de boerenrepublieken in het noordoosten verder te annexeren. Transvaal wordt een jaar later geannexeerd.


1880-1881: De Eerste Boerenoorlog (First Anglo-Boer War). De boeren dragen tijdens deze oorlog camouflagekleding, in tegenstelling tot de Britten in hun rode uniformen. De Britten waren hierdoor een makkelijk doelwit. Voor de boeren was dit een eenvoudige overwinning.


1886: De ontdekking van goudaders in de Boerenrepubliek zorgt voor veel bezoekers op zoek naar rijkdom. Uiteraard is dit een nieuw motief voor de Britten om het land te veroveren.


1887: Britse zakenman Cecil Rhodes en de Beers nemen samen de macht over het gebied rond Kimberley. De Beers S.A. is een diamantbedrijf met een monopolie in de diamantenwereld. Rhodes is de zakenman naar wie Rhodesia (het huidige Zimbabwe) vernoemd is. 


1899-1902: De Tweede Boerenoorlog (Second Anglo-Boer War). De Britten zijn vele malen sterker dan de Boeren. Deze tweede Anglo-Boer War is een stuk bloediger dan de eerste, omdat het gedreven wordt door de goudkoorts. De Britten introduceren concentratiekampen in Zuid-Afrika. De Tweede Boerenoorlog is aanzienlijk bloediger dan de eerste. 


1902: Op 31 mei tekenen de Boeren als officiële verliezers van de oorlog in Pretoria een vredesverdrag met de Britten. 


1910: Zuid-Afrika wordt een Britse kolonie. Drie officiële hoofdsteden worden aangewezen, waaronder Pretoria voor de regering, Kaapstad voor het parlement en Bloemfontein voor de rechtgevende macht.


1912: Het ANC (African National Congress) wordt opgericht. Deze partij heeft als doel meer rechten te bekomen voor de zwarte bevolking van Zuid-Afrika. Het ANC wordt in 1912 opgericht en zet zich in voor (gelijke) rechten voor zwarte Zuid-Afrikanen.


1948: Apartheid wordt ingevoerd in Zuid-Afrika. Onder de blanke Nationale Party (NP) wordt Apartheid deel van de wetten en privélevens van Zuid-Afrikanen. Er worden speciale scholen voor zwarte leerlingen opgericht, zwarte Zuid-Afrikanen verliezen hun stemrecht en ze moeten speciale pasjes bij zich dragen wanneer ze blanke gebieden betreden.


1960: De president van het ANC, Albert Luthuli krijgt de Nobelprijs voor de Vrede. Vooral zijn afkeer van geweld als vorm van verzet, lag aan die eer ten grondslag. Om de prijs in Oslo in ontvangst te kunnen nemen, moest de Apartheidsregering zijn reisverbod (tijdelijk) opheffen.


1960: In de township Sharpeville, vlakbij Johannesburg, opent de politie vuur op zwarte demonstranten. De demonstratie was bedoeld om openlijk afkeer uit te spreken tegen de identificatieplicht voor zwarte Zuid-Afrikanen (de pasjeswet). Door de politiekogels komen 69 demonstranten om het leven.


1961-1976: De republiek van Zuid-Afrika wordt uitgeroepen. Charles Swart is de eerste president van de republiek. Tijdens de jaren zestig is Hendrik Verwoerd de nieuwe premier. Onder zijn leiding wordt het Apartheidsregime steeds extremer.


1962: Nelson Mandela wordt veroordeeld tot levenslang. Tijdens de Rivonia Trials wordt advocaat en politiek activist Mandela voor zijn verzet tegen Apartheid bestraft met een levenslange verbanning en gevangenisschap op Robbeneiland.


1960 – 1989: Ook zonder Mandela blijft het ANC actief in de strijd tegen Apartheid. Met name de gewapende tak van de beweging (opgericht door onder andere Mandela) –  Umkhonto weSizwe (MK) – voert deze decennia talloze (gewapende) acties tegen het regime uit, waaronder sabotage en aanvallen op militaire doeleinden en soldaten van het regime. 



1976: De Soweto Uprising. Tijdens een studentendemonstratie op 16 juni in Soweto – waarbij zo’n 20.000 studenten protesteren tegen de invoering van Afrikaans als gesproken taal op school – wordt door de politie geschoten op de protestanten. Instanties melden een dodental van 176, de politie heeft het over 23 slachtoffers, maar naar alle waarschijnlijkheid ligt het getal eerder in de buurt van 700 doden. Het leidt overal in de wereld tot afkeer en vormt het startschot van de internationale boycot tegen Zuid-Afrika. Vandaag de dag is 16 juni nog altijd een public holiday (Youth Day) waarin de Soweto Uprising herdacht wordt. Het beeld van de dode Hector Pietersen die tijdens de Soweto Uprising sneuvelt, vervult de hele wereld met afschuw


1978: P.W. Botha wordt de nieuwe premier van de Zuid-Afrika. De voorzitter van de Nationale Party (dezelfde partij die Apartheid in Zuid-Afrika introduceerde) heeft als bijnaam 'Groot Krokodil', te danken aan zijn onbuigzaamheid.


1989: Frederik Willem de Klerk wordt de nieuwe leider van de National Party (NP). Onder deze nieuwe leider beginnen de gesprekken over de vrijlating van Mandela en, zij het voorzichtig, over het einde van Apartheid.


1990: Nelson Mandela wordt na 27 jaar gevangenschap vrijgelaten. De internationale lobby voor de vrijlating van Nelson Mandela is ongekend groot. En met succes: op 11 februari loopt Mandela als een vrij man uit de Verstergevangenis in Paarl.


1993: De nieuwe nationale grondwet van Zuid-Afrika wordt aangenomen.


1993: Nelson Mandela ontvangt de Nobelprijs voor de Vrede. Maar hij niet alleen - hij ontvangt de prijs samen met Frederik Willem de Klerk voor hun gezamenlijke inspanning om Apartheid zo vredelievend mogelijk te beëindigen en daarmee de fundamenten te leggen voor een nieuw Zuid-Afrika.


1994: Eerste democratische verkiezingen in Zuid-Afrika. Niet verrassend komt het ANC tijdens de eerste democratische verkiezingen op 27 april 1994 als grootste partij uit de bus. De verkiezingen betekenen voor het eerst in de geschiedenis van Zuid-Afrika stemrecht voor iedereen.


1994: Nelson Mandela wordt op 10 mei officieel beëdigd als nieuwe president van Zuid-Afrika.


1995: Desmond Tutu is de voorzitter van de Truth and Reconciliation Commission. Na de val van de Apartheid is het noodzakelijk om af te rekenen met de misdaden uit het verleden. De commissie is in leven geroepen om gerechtigheid te geven door de daders openlijk over hun daden te laten spreken voor een commissie, en deze te moeten vragen om vergiffenis.


1995: Zuid-Afrika wint het WK Rugby. Tijdens de Apartheid mag Zuid-Afrika niet meedoen aan internationale sportevenementen. In 1995 is het de eerste keer na Apartheid dat Zuid-Afrika weer mee mag doen. Niet alleen dat: ze winnen! Nelson Mandela overhandigt vol trots, gekleed in het shirt van het nationale team, de beker aan de Zuid-Afrikaanse aanvoerder Francois Pienaar – een briljante stap naar eenheid en verbroedering in post-Apartheid Zuid-Afrika.


1999: Thabo Mbeki wordt president. Op 16 juni volgt Thabo Mbeki Nelson Mandela op. Zijn vader Govan Mbeki was een prominente leider van het ANC en van de Zuid-Afrikaanse Communistische Partij. Hij is een neoliberaal en wordt beschouwd als intellectueel in Zuid-Afrika.


2009: Jacob Zuma wordt de nieuwe president van Zuid-Afrika. President Jacob Zuma is geen onomstreden figuur in de Zuid-Afrikaanse politiek. Hij is meerdere keren aangeklaagd wegens corruptie en heeft meerdere schandalen rond het uitgeven van belastinggelden voor prive-doeleinden achter zijn naam staan. Zuma is (openlijk) polygamist: hij heeft zes vrouwen en een verloofde.  


2010: Het WK voetbal vindt voor het eerst plaats op het Afrikaanse continent. Een bijzonder moment: na een jarenlange lobby mag Zuid-Afrika als eerste Afrikaanse land gastland zijn voor het grootste sportevenement ter wereld: het wereldkampioenschap. Jarenlang plannen, bouwen en organiseren gaan aan het evenement vooraf. En met resultaat: Zuid-Afrika is host van één van de meest geslaagde wereldkampioenschappen voetbal ooit. Waar Nederland overigens heel knap de finale bereikt (maar uiteindelijk verliest van Spanje).


2013: Nelson Mandela overlijdt. Ook al lag het in de lijn der verwachting, de dood van Nelson Mandela op 5 december komt alsnog als een schok. Met zijn dood is de wereld één van de grootste leiders, staatshelden en iconen verloren. Zijn begrafenis wordt door honderden staatslieden bezocht en over de hele wereld live op tv bekeken.


2018: President Zuma treedt af onder druk van het regerende ANC vanwege beschuldigingen van corruptie. Het ANC schuift veteraan vakbondsman en zakenman Cyril Ramaphosa naar voren als zijn opvolger.

Geschiedenis van Zuid-Afrika?

Geschiedenis Zuid-Afrika

Prehistorie

geschiedenis-australopithecus_africanus_by_zdenek_burian

Twee tot drie miljoen jaar terug wandelde de ‘Australopithecus africanus’ door het ruige Zuid-Afrika. Deze aapmens was de voorloper van de moderne mens die sporen heeft tot 110.000 jaar geleden op Afrikaanse bodem. Bij Langebaan zijn de oudste voetsporen van de ‘homo sapiens’ gevonden. Ze zijn naar schatting zo’n 117.000 jaar oud. Samen met andere fossiele vondsten die zijn gedaan in Zuid- en Oost-Afrika, denken paleontologen dat de oorsprong van de mensheid in Afrika ligt. Werktuigen die gevonden zijn tonen aan dat de mens zich in Afrika ook verder heeft ontwikkeld. Toch heeft het prehistorische tijdperk in Zuid-Afrika ongeveer 1500 jaar langer geduurd dan in Europa. In het Laat Steentijdperk leefden bevolkingsgroepen, zoals de Pygmeeën, San en Khoikhoi. Prehistorische kunst is teruggevonden in de vorm van 10.000 jaar oude rotsschilderingen. In Zuid-Afrika is vandaag de dag veel kunst uit de oudheid terug te vinden, waaronder in het Transvaal Museum in Pretoria. Het IJzertijdperk brak pas zo’n twee eeuwen geleden aan in Zuid-Afrika. Door de landbouw kwamen er grote veranderingen in de voedselvoorziening tot stand. Er ontstond langzaam een meer complexe samenleving.
Geschiedenis Zuid-Afrika

Zeevaarders en Kolonisten

zeevaarders-en-kolonisten-zuid-afrika

In 1488 voer de Portugees Bartolomeu Dias als eerste Europeaan om Afrika heen. Ruim tien jaar later werd hij gevolgd door Vasco da Gama, op zijn weg naar Indië. De Portugese zeevaarders gebruikten de Kaap om voedsel en drinken in te slaan op hun doorreis. In 1652 stichtte Jan van Riebeeck hier de eerste Nederlandse nederzetting. Een aantal jaren later woonde in deze handelsnederzetting 250 blanken. Een groot aantal was afkomstig van de Oost-Indische Compagnie. In de 17e eeuw volgden vele Nederlandse schepen van de VOC. Ze gebruikten deze nederzetting in de punt van Zuid-Afrika als rustplaats. Tot in de 17e eeuw breidde de nederzetting zich langzaam uit. Niet alleen Nederlanders kwamen naar Zuid-Afrika, maar ook Duitsers, Franse hugenoten en Schotten. De oorspronkelijke bewoners van het land, het San-volk, werden langzaam verdreven of vermoord tijdens oorlogen met de nieuwkomers. Nederlandse boerengezinnen kwamen wegens goede omstandigheden naar Zuid-Afrika en vestigden zich in de Kaap. Er werden arbeidskrachten als slaven uit West-Afrika en Indonesië gehaald.

In 1707 telde de handelsvestiging 1779 inwoners die bij elkaar 1107 slaven in dienst hadden. Vanuit de mengeling met Nederlanders, Duitsers en Fransen ontstond het ‘Afrikaner volk’. Er ontstonden conflicten met het inheemse volk, waaronder de Khoisan. De uitbreidingsdrang van de Europeanen was de voornaamste reden hiervan.
De Khoisan vluchtte naar de Kaapkolonie. De kolonisten breidden zich verder richting het oosten uit, waardoor oorlogen ontstonden met het Xhosa-volk. Vijftig jaar na het ontstaan van de kolonie kwam de gouverneur van de Kaap, W.A. van der Stel, onder vuur te liggen. De Afrikaners eisten namelijk meer zelfbestuur. Dit voorstel van het ‘Afrikaner volk’ werd afgewezen door de VOC en later in 1784 ook door de Staten-Generaal. Teleurgesteld door deze afwijzing plaatsten de Afrikaners zich onder een onafhankelijke eigen constitutie, direct onder het gezag van de Nederlandse Republiek. De VOC begon sterk af te zwakken en verdween in 1791 zelfs voorgoed uit Zuid-Afrika.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Britten aan de macht

britten-aan-de-macht-zuid-afrika

Voor wat betreft de veroveringen van de Kaap was het tussen 1795 en 1806 erg onrustig in Zuid-Afrika. In 1795 kwamen de Britten naar de punt van Afrika om te voorkomen dat het land in handen zou vallen van de Fransen. In 1797 kwamen de Britten aan de macht in de Kaap. Dit duurde enkele jaren tot het bestuur in 1803 werd overgenomen door de Nederlanders. De Britten lieten het hier niet bij zitten en heroverde het gebied in 1806 weer. Ditmaal bleven ze wel in Zuid-Afrika. In 1835 schaften de Britten de slavernij af in Zuid-Afrika. Er was veel onenigheid over hoe de kolonisten dit moesten compenseren. Om die reden trokken veel van hen naar het binnenland van Zuid-Afrika. Ze stichtten eigen republieken, zoals de Oranje Vrijstaat en Transvaal.

Deze ontevreden boeren worden Voortrekkers genoemd en de verhuizing naar het binnenland heet ‘De Grote Trek’. Niet overal hadden deze Voortrekkers succes. Toen ze Natal probeerde te veroveren werden ze weggejaagd door een leger van Zoeloes. In 1838 hadden de Zoeloes minder succes toen ze overwonnen werden tijdens de bekende Slag bij de Bloedrivier. Het Zoeloeleger stond onder leiding van Dingaan. Hij was de broer en moordenaar van Shaka. Deze laatste was een zeer belangrijke man. Shaka Zulu was leider van de Zoeloes en had een bijzonder goed strategisch inzicht. Pas een tijd later werd het gehele Zoeloe-rijk overwonnen door de Britten. Halverwege de 19e eeuw kwamen veel Britten naar Zuid-Afrika om daar een (nieuw) bestaan op te bouwen.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Boerenoorlogen

krugerstandbeeld_kerkplein-zuid-afrika

De vondst van diamanten in de Kaap en goud in het oosten van het land zorgde voor een massale volksverhuizing. Tevens was de vondst van deze ‘schatten’ de basis voor de Zuid-Afrikaanse economie. De Britten wilden de exploitatie hiervan naar zich toe trekken en dwongen de Boerenrepublieken om deel te nemen aan een Britse confederatie. De Boeren in Zuid-Afrika wilden de Britse overheersing voorkomen en kwamen in opstand. In 1880 vond de eerste Boerenoorlog plaats. De leiding was in handen van Paul Kruger (het bekendste national park van Zuid-Afrika draagt zijn naam). De Britten werden verslagen tijdens de Slag om Majuba Hill en Paul Kruger werd president van Transvaal. Deze staat was ooit eerder in handen van de boeren, maar werd later heroverd door de Britten.

De overwinning hadden de Boeren mede te danken aan hun goed gecamoufleerde kaki uniformen. De Britten met hun helderrode uniformen maakten geen schijn van kans. De Britten verloren steeds meer gezag en probeerden opnieuw om de macht van de Boeren in Transvaal omver te werpen. Deze zogeheten ‘Jameson’s Raid’, onder leiding van de Brit Jameson, mislukte in 1895, en niet zo’n beetje ook.
Helemaal aan het einde van de 19e eeuw behaalde de Britten dan eindelijk een succes tegen de Boeren in Zuid-Afrika. Ze verklaarden hen de oorlog (de tweede Boerenoorlog) en na hevig verzet kwam niet alleen Transvaal, maar ook Oranje Vrijstaat, onder Brits gezag. Ondanks een beperkte mate van zelfbestuur dat aan de Boeren werd gegeven, vertrok Paul Kruger naar Nederland.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Vredesverdrag

vredesverdrag-zuid-afrika

De Britten wonnen uiteindelijk door een grotere troepenmacht, terwijl de Boeren met hun guerrilla-techniek en een enorme kennis van het gebied een moeilijke tegenstander waren. Boerderijen werden verbrand, waardoor de wanhopige Boeren dorpen gingen aanvallen om aan voedsel te komen. Een bijkomend effect was dat het beeld ten opzichte van de Boeren hierdoor alsmaar negatiever werd. Voor veel Afrikaners (de mengeling van Nederlanders, Duitsers en Fransen) was de maat vol. Ze zagen in dat de Boerennatie er nooit zou komen en tekende in 1902 een vredesverdrag met de Britten in Pretoria. De Britten kregen door het ‘Verdrag van Vereniging’ macht over alle Zuid-Afrikaanse republieken. Ze probeerden de Boerenbevolking onder hen te krijgen door het Engels verplicht te stellen op scholen. Deze maatregel werkte averechts en de woede van de Boeren werd groter. De Nederlandse taal werd in deze tijd wettelijk vastgelegd en kreeg een bijzondere status in Zuid-Afrika. Daarnaast kreeg de zwarte bevolking alleen stemrecht in de Kaapkolonie.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Zuid-Afrika baas in eigen huis

louis-botha-zuid-afrika

In 1910 werden Transvaal, de Kaapkolonie, Oranje Vrijstaat en Natal verenigd en was de Unie van Zuid-Afrika een feit. De leiding kwam in handen van Louis Botha, de eerste premier van het land. De unie werd een Britse kolonie. De positie van niet-blanken Zuid-Afrikanen werd steeds slechter. Ze mochten zich niet zomaar overal vestigen. Botha en Jan Smuts richtte de Suid Afrikaanse Partij (SAP) op. Deze bleef tot 1924 bestaan tot de nationalist Jan Hertzog de touwtjes in handen kreeg. Onder hem werd het Afrikaans officieel de tweede taal van het land. Zijn hoofddoelen waren onder andere om de blanken tegen de niet-blanken te beschermen en de Afrikaners tegen de Britten. Toen het erg slecht ging met de wereldeconomie werd ook Zuid-Afrika getroffen. Jan Hertzog was genoodzaakt om een coalitieregering te vormen met Jan Smuts. De Suid Afrikaanse Party vormde samen met de Nasionale Partij van Hertzog de Verenigde Partij. Zuid-Afrika kreeg alle macht in eigen hand toen in 1934 de ‘Status Act’ en de ‘Seals Act’ werden ondertekend.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Apartheid

apartheid-museum-whites-nonwhites

Na de Tweede Wereldoorlog kwam de Verenigde Partij met een aantal wetsvoorstellen die sterk in het nadeel van de niet-blanke bevolking was. De leider D.F. Malan kreeg veel steun van de blanke bevolking en won in 1948 de verkiezingen. Hiermee begon het apartheidsbeleid in Zuid-Afrika. Malan wilde de verschillende bevolkingsgroepen in aparte gebieden laten leven. Hij streefde er wel voor dat deze groepen hun eigen identiteit zouden behouden. In 1955 werd door het Congres of People (allerlei protestorganisaties tegen de apartheid) een manifest aangenomen waarin stond dat Zuid-Afrika van ‘iedereen’ was. Dit betekende dat de politieke macht onder alle bevolkingsgroepen verdeeld zou moeten worden. Dit manifest werd het Vrijheidsmanifest genoemd en werd nagestreefd door het ANC, een partij die op kwam voor de zwarte bevolking. Onder de opvolgers van Malan (Johannes Strijdom en Hendrik Verwoerd) werd de positie van de blanken steeds sterker in Zuid-Afrika. Het beleid om geen zwarte vertegenwoordigers meer in de regering te hebben, werd voortgezet. In 1961 werd Zuid-Afrika helemaal onafhankelijk en de republiek Zuid-Afrika was een feit.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Geweld

sharpeville-zuid-afrika

In dat jaar vond er een tragedie plaats dat bekend staat onder de naam ‘Sharpeville’. Tijdens een demonstratie van zwarten tegen de pasjeswetten werden 69 mensen doodgeschoten, waaronder vrouwen en kinderen. De toenmalige president Hendrik Verwoerd verbood het ANC en PAC (het PAC was een splintergroep van het ANC) en 3,5 milljoen zwarten werden hun huizen uitgezet en verbannen naar speciaal ingerichte ‘thuislanden’. Dit was een poging om de apartheid minder racistisch te laten lijken, maar de meeste mensen wisten wel beter. Voor het ANC en het PAC was dit de reden om over te gaan op gewelddadige acties tegen de regering. Omdat belangrijke zwarte leiders in 1964 tot levenslange gevangenisstraffen werden veroordeeld, verzwakte de oppositie tegen het apartheidsbeleid van de blanken in Zuid-Afrika.

Een van de gevangenen die later wereldberoemd werd als het symbool van het verzet tegen de apartheid was Nelson Mandela. Een paar jaar later werd Hendrik Verwoerd vermoord. In het begin van de jaren ’70 liet de zwarte oppositie weer van zich horen. Dit gebeurde onder andere door de oprichting van de Black Consciousness Movement van Steve Biko. Deze strijder tegen de apartheid werd in 1977 vermoord door de politie.
Een jaar eerder vond er ook een grote tragedie plaats. Er vielen meer dan 1000 doden in Soweto tijdens een demonstratie van leerlingen tegen het verplicht stellen van het Afrikaans op scholen. Een foto van een dodelijk geraakte zwarte leerling van 13 jaar schokte de wereld.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Steve Biko

steve-biko-geschiedenis

Steve Biko is een van Zuid-Afrika's bekendste strijders tegen de Apartheid. Hij is geboren in King William's Town in de Eastern Cape. Deze jonge student medicijnen raakte gefrustreerd door het feit dat zwarte intellectuelen niet voor hun rechten mochten opkomen. Hij begon zijn klasgenoten op te ruien om zich hiertegen te verzetten. In 1969 werd hij aanvoerder van de studentenpartij de South African Student's Organisation. De SASO was een politieke partij die zich inzette voor de 'black consciousness'. Vlak voor het uitbreken van de burgeroorlog in 1976 kreeg Steve Biko een spreekverbod. Hij werd opgepakt en stierf na 26 dagen gevangenschap in Port Elisabeth. De officiële doodsoorzaak was hongerstaking. Niemand geloofde dit, aangezien dit al het twintigste sterfgeval was op korte tijd in deze gevangenis. Uit onderzoek jaren later bleek dat Biko zo ernstig is gemarteld dat de politie hem naar het ziekenhuis in Pretoria moest brengen. Hij stierf daar uiteindelijk aan een ernstige hersenbeschadiging. Het nieuws over zijn dood ging de wereld rond en maakte hem een martelaar bij de Zwarte bevolking. Je kunt het graf van Steve Biko bezoeken op het Ginsberg kerkhof net buiten King William's Town.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Afschaffing van Apartheid

afschaffing-van-apartheid-zuid-afrika

De manier waarop de politie met de Soweto-rellen was omgegaan en de apartheid in het algemeen kreeg veel kritiek vanuit het buitenland (ook de buurlanden). Zuid-Afrika werd onder andere economisch geboycot. In 1983 kwam er een nieuwe grondwet waarin nog steeds geen politieke rechten stonden voor zwarten. Hiertegen werd veel geprotesteerd wat leidde tot willekeurige aanhoudingen en geweld. In deze tijd stierven veel apartheidsstrijders in de gevangenis of ze ‘verdwenen’ spoorloos. Halverwege de jaren ’80 kwam de leider van de Nasionale Partij, Pieter Willem Botha, aan de macht. Hij ontving uit binnen- en buitenland veel kritiek met zijn apartheidsbeleid.

Begin 1989 trok Botha zich om gezondheidsredenen terug en werd Frederik Willem de Klerk de nieuwe leider van de Nasionale Partij. In tegenstelling tot zijn voorganger Botha, zag hij in dat er geen toekomst zat in een racistisch regime dat voor apartheid was. In 1990 vond een historisch moment plaats; Nelson Mandela werd na 27 jaar gevangenschap vrijgelaten en het gezicht van de antiapartheidsstrijd was voor iedereen zichtbaar. Het ANC en PAC werden weer gelegaliseerd en allerlei discriminerende wetten werden afgeschaft. De allerlaatste apartheidswet, de Wet op de Persoonsregistratie, werd in 1991 voorgoed in de prullenbak gegooid.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Nelson Mandela

nelson-mandela-video-header-1

"During my lifetime I have dedicated myself to the struggle of the African people. I have fought against white domination, and I have fought against black domination. I have cherished the ideal of a democratic and free society in which all persons live together in harmony and with equal opportunities. It is an ideal which I hope to live for and to achieve. But, if needs be, it is an ideal for which I am prepared to die." - Nelson Mandela (Rivona proces). Deze dappere woorden zijn meer dan veertig jaar geleden uitgesproken door Nelson Mandela tijdens het Rivona proces. De wereldberoemde strijder tegen apartheid werd veroordeeld tot levenslang. Na meer dan een kwarteeuw in de gevangenis kwam hij terug. De meest beruchte gevangene van het land was nog even strijdvaardig als daarvoor en schopte het tot president van Zuid-Afrika.


Nelson Mandela - Rolihlahla

Nelson Rolihlahla Mandela werd geboren op 18 juli 1918 in een klein dorpje in de Transkei. Profetisch of niet...de naam Rolihlahla betekent lastpak. De jonge Nelson had een rustige jeugd op de boerderij ver weg van elke vorm van politiek. Maar toen zijn vader stierf kwam hij onder toezicht van de regent van de Thembu-stam. Geïnspireerd door de al dan niet politieke problemen die de regent moest oplossen, besloot de jonge Mandela dat hij rechten ging studeren. Tijdens zijn studie protesteerde hij met klasgenoten tegen de blanke overheersing. Maar pas toen hij in Johannesburg ging werken voor een klein advocatenkantoor leerde hij de echte ongelijkheid kennen. Hij was uit zijn vertrouwde omgeving gevlucht voor een gearrangeerd huwelijk. Nu stond hij ineens alleen in een koude stad waarin het leven van een zwarte man of vrouw niks waard was. In plaats van zich te schikken in deze situatie, besloot Mandela dat hij zelf actief wilde strijden tegen de Apartheid.

Terwijl het hele land borrelde van opgekropte woede, koos de jonge Mandela voor de minst agressieve manier om zijn stem te laten horen; de politiek. Hij sloot zich aan bij de jeugdbeweging van het African National Congress (ANC). Deze partij ijverde voor gelijke kansen tussen blank en zwart. Enkele partijpunten waren; een volledig burgerschap van de zwarte-afrikanen en gratis onderwijs. De non-agressieve houding van het ANC kon echter niet verhinderen dat de spanningen tussen blank en zwart bleven oplopen. In maart 1960 werd de hele wereld dan ook opgeschrokken door de slachting van Sharpville. In het township Sharpville kwamen 5.000 ongewapende zwart-Afrikaanse demonstranten neus aan neus te staan met 300 blanke politieagenten. Uit angst begon de politie in het wilde weg te schieten. Meer dan 180 mensen raakten gewond, 69 mensen stierven.

Nelson Mandela - Veroordeeld

Het ANC werd verboden en de oorspronkelijk vredige doelstellingen van Nelson Mandela kregen door alle tegenslagen een donker kantje. Zoals de meeste ANC-leden moest hij onderduiken. Maar dit belette hem niet om zijn protesten voort te zetten. Hij startte met de militaire zijvleugel van het ANC; de Umkhonto we Sizwe. In 1962 kreeg de politie hem te pakken en werd hij veroordeeld tot vijf jaar celstraf. Slechts enkele maanden later werd het Umkhonto we Sizwe opgerold en stond Mandela wederom in de rechtbank. Dit keer werden hij en zijn kompanen beschuldigd van het plannen van een militaire coup. Nelson Mandela ontkende dit niet ook al liep hij grote kans op de strop. Hij werd veroordeeld tot levenslang maar zijn bezielende getuigenis maakte hem wereldberoemd.

Nelson Mandela zat liefst twintig jaar gevangen op Robbeneiland, het gevangeniseiland vlakbij Kaapstad. Daarna verbleef hij nog acht jaar in de Pollsmoor gevangenis. Ondanks bijna dertig jaar in gevangenschap weigerde hij zichzelf te zien als een slachtoffer.
Op Robbeneiland zette hij zelfs een heus educatiesysteem op. In de spaarzame uurtjes vrij studeerde hij en zijn lotgenoten economie, wiskunde of geschiedenis. Velen van hun hadden een redelijke opleiding gevolgd en waren maar al te bereid hun kennis door te geven aan de medegevangenen. In februari 1990 kwam hij vrij na hard onderhandelen met president F.W. De Klerk. Mandela was in de jaren van zijn afwezigheid alleen maar beroemder geworden in Zuid-Afrika. Het verbod op ANC werd eveneens opgeheven en Mandela ging verder met zijn grote doel als nooit tevoren. Met een engelengeduld en veel wijsheid wist hij zijn vroegere volgelingen weer te overtuigen. In 1991 werd hij de kopman van het ANC.

Nelson Mandela - Democratisch Zuid Afrika

In 1993 ontving Nelson Mandela, samen met de Klerk, de Nobelprijs voor de vrede. Dit vanwege alle inspanningen die de mannen hadden gedaan om tot een zwarte meerderheidsregering te komen, die ook voor de blanken acceptabel zou zijn. In datzelfde jaar werd afgesproken dat een regering van nationale eenheid het land tenminste tot het einde van de eeuwwisseling zou moeten besturen. Een jaar later had Zuid-Afrika haar eerste democratische verkiezingen. In 1994 kon iedereen, zwart en wit, voor het eerst in de geschiedenis van het land naar de stembus. Met een meerderheid van 62% van de stemmen won de ANC en Nelson Mandela werd de eerste zwarte president van Zuid-Afrika. Hij werd ondersteund door zijn twee vicepresidenten Frederik Willem de Klerk en Thabo Mbeki.

Nelson Mandela stond voor een enorme taak, aangezien het land weer moest worden opgebouwd. Hij zorgde er onder andere voor dat de gezondheidszorg en het onderwijs verbeterde. Ook werden er onder zijn bestuur een miljoen huizen gebouwd binnen een periode van vijf jaar. Zuid-Afrika ‘telde’ weer mee. Zo werden sancties verbroken die door andere landen waren opgelegd tijdens het apartheidsregime. De handelsboycot werd opgeheven, waardoor allerlei merken weer verkrijgbaar waren binnen de grenzen van Zuid-Afrika. Het land sloot zich aan bij een aantal internationale organisaties, waaronder de VN. Ook op sportief gebied deed Zuid-Afrika weer mee; na ruim 30 jaar was het land vertegenwoordigd op de Olympische spelen en won het Zuid-Afrikaanse rugbyteam de wereldkampioenschappen in eigen land.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Obstakels

allan_boesak_zuid-afrika

De jaren ’90 werden in Zuid-Afrika gekenmerkt door een aantal schandalen. Dominee Allen Boesak, een belangrijk persoon binnen de ANC en kandidaat-ambassadeur bij de VN, trok zich terug nadat hij beschuldigt was van fraude. Ook Winnie Mandela kwam in opspraak wegens financiële schandalen, beschuldiging van betrokkenheid bij moorden en doordat ze gevoelige uitspraken deed tegenover het regeringsbeleid. In 1994 werd een commissie in het leven geroepen die de misdrijven uit het apartheidsverleden boven water moest brengen. Deze Waarheids- en Verzoeningscommissie stond onder leiding van de aartsbisschop Desmond Tutu. Daders konden strafvervolging voorkomen als zij open en eerlijk voor de commissie konden verschijnen.

In 1999 nam Thabo Mbeki het presidentschap over van Nelson Mandela. Onder Mbeki groeide de economie verder. Nelson Mandela leidt sinds zijn aftreden een redelijk teruggetrokken bestaan in zijn geboorteplaats Qunu in Transkei.
Maar, tot vandaag de dag zijn er nog altijd obstakels die Zuid-Afrika maar moeilijk om ver kan werpen. Door de criminaliteit in grote steden als Johannesburg en de groeiende Aidsproblematiek is veiligheid nog steeds een begrip dat onder vuur ligt in Zuid-Afrika. Ook zullen in het nieuwe Zuid-Afrika alle bevolkingsgroepen met elkaar moeten leren samenleven; groepen die elkaar een lange tijd als tegenstanders of onderdrukkers hebben gekend.

Geschiedenis Zuid-Afrika

Rainbow Nation

rainbow_nation_flag

Het verleden kan niet ongedaan worden gemaakt. De Afrikaners zijn nog lang niet vergeten hoe hun voorouders hebben geleden in de concentratiekampen van de Britten, de zwarten en kleurlingen zijn niet vergeten hoe zij van hun grond werden verdreven en hoe hen beetje bij beetje al hun rechten én hun menselijke waardigheid werden ontnomen. En iedereen, zowel blank als zwart als kleurling, moet leren omgaan met dat gruwelijk stuk verleden dat Apartheid heette.

Een behoorlijk leven voor iedereen is tegenwoordig de grootste prioriteit voor Zuid-Afrika. Daar wordt aan gewerkt door alle bevolkingsgroepen. Er is sprake van een zogenaamde Afrikaanse Renaissance: gebaseerd op het uiteenlopende en fascinerende culturele erfgoed ondergaat het land een proces van wederzijds respect tussen alle aanwezige culturen. De bevolking wordt zich steeds bewuster van het feit dat het een multicultureel land is en de diverse bevolkingsgroepen niet naast elkaar maar mét elkaar zullen moeten samenleven. Zuid-Afrika noemt zich vandaag de dag met trots de ‘Rainbow Nation’: een land waarin alle culturen zich thuis voelen en elkaar met respect behandelen. Zoals Nelson Mandela ooit zei: "Het valt niet mee om verbitterd te blijven als men bezig is met opbouwende dingen".

Ja, ik wil naar Zuid-Afrika!

En zie uit naar een droomreis op maat

arrow_drop_up arrow_drop_down